{"id":648,"date":"2015-04-22T21:45:27","date_gmt":"2015-04-22T21:45:27","guid":{"rendered":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/?page_id=648"},"modified":"2015-04-22T21:46:53","modified_gmt":"2015-04-22T21:46:53","slug":"interia-o-tam-gdzie-nie-siega-juz-cien","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/?page_id=648","title":{"rendered":"Interia – o „Tam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144”"},"content":{"rendered":"

„Tam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144”- Hanna Kowalewska\u00a0<\/strong><\/p>\n

Autor: Micha\u0142 Antosiewicz<\/p>\n

Tej ksi\u0105\u017cki nie mo\u017cna czyta\u0107 oboj\u0119tnie! Znakomite dialogi, \u015bwietnie zbudowane postaci, zaskakuj\u0105ca fabu\u0142a i wielkie emocje. Mocne studium skomplikowanych relacji uczuciowych.<\/span><\/p>\n

Hanna Kowalewska, kt\u00f3rej d\u0142ugo oczekiwana powie\u015b\u0107 uka\u017ce si\u0119 ju\u017c 23 kwietnia nak\u0142adem Wydawnictwa Literackiego opowiada o rodzinnych tajemnicach, nietypowych zwi\u0105zkach, zmro\u017conym sercu i bolesnej przesz\u0142o\u015bci zepchni\u0119tej w niepami\u0119\u0107, a tak\u017ce o kobiecej sile i zdolno\u015bci do odrodzenia si\u0119.<\/p>\n

Pani najnowsza ksi\u0105\u017cka nosi tytu\u0142 \u201eTam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144\u201d \u2013 czy to oznacza, \u017ce b\u0119dzie opowiada\u0142a o jasnej stronie \u017cycia, czy zupe\u0142nie inaczej trzeba interpretowa\u0107 ten tytu\u0142?<\/strong><\/p>\n

Zaczyna si\u0119 oczywi\u015bcie od cienia. Cie\u0144 jest, ma si\u0119 dobrze, na pocz\u0105tku wszyscy w tej powie\u015bci s\u0105 w jego zasi\u0119gu, czy o tym wiedz\u0105, czy nie. To w dodatku d\u0142ugi, niepokoj\u0105cy i mroczny cie\u0144. Taki, kt\u00f3ry idzie za cz\u0142owiekiem wsz\u0119dzie. W mojej powie\u015bci na ten cie\u0144 sk\u0142ada si\u0119 wiele r\u00f3\u017cnych cieni, kt\u00f3re si\u0119 przenikaj\u0105 i wzmacniaj\u0105 \u2013 cho\u0107by cie\u0144 utraconej niewinno\u015bci, cie\u0144 \u015bmierci, cie\u0144 mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re w og\u00f3le nie powinny si\u0119 wydarzy\u0107, cienie r\u00f3\u017cnorakich strat i zranie\u0144. \u017beby si\u0119 z takiego cienia wyzwoli\u0107 i znale\u017a\u0107 po ja\u015bniejszej stronie \u017cycia, wiele musi si\u0119 zdarzy\u0107.
\nBrzmi to troch\u0119 ponuro, ale stara\u0142am si\u0119, by w tej powie\u015bci by\u0142a r\u00f3wnowaga miedzy jasnym i ciemnym. Na pocz\u0105tku wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce to b\u0119dzie trudne, mo\u017ce niemo\u017cliwe, bo jedna z bohaterek jest umieraj\u0105ca, druga wraca do miejsca, o kt\u00f3rym stara\u0142a si\u0119 przez dziesi\u0119\u0107 lat zapomnie\u0107\u2026 A jednak uda\u0142o mi si\u0119 do\u015bwietli\u0107 powie\u015b\u0107 naprawd\u0119 mocno. Wydarzenia dramatyczne splataj\u0105 si\u0119 ze zwyczajnym \u017cyciem, a tak\u017ce sytuacjami tragikomicznymi czy humorystycznymi. Jest umieranie i jednocze\u015bnie ca\u0142y urok \u017cycia. My\u015bl\u0119, \u017ce to zas\u0142uga naprawd\u0119 fajnych bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 smakowa\u0107 \u017cycie w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n

Czy jest co\u015b, co szczeg\u00f3lnie \u0142\u0105czy ostatni\u0105 powie\u015b\u0107 z bestsellerowym cyklem o Zawrociu?<\/strong><\/p>\n

Na pewno tajemnice. Pisz\u0119 co\u015b w rodzaju rodzinnych krymina\u0142\u00f3w, z przys\u0142owiowymi trupami w szafie. Tu te\u017c jest podobnie, tyle \u017ce w ksi\u0105\u017ckach z cyklu o Zawrociu te tajemnice odkrywa\u0142a Matylda, g\u0142\u00f3wna bohaterka i jednocze\u015bnie narratorka. Wszystko by\u0142o filtrowane przez jej wra\u017cliwo\u015b\u0107. W \u201eTam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144\u201d jest narrator ukryty, kt\u00f3ry pozwala m\u00f3wi\u0107 i my\u015ble\u0107 wszystkim bohaterom, wi\u0119c to oni powoli ujawniaj\u0105 sekrety i jednocze\u015bnie opowiadaj\u0105 histori\u0119 Inki, g\u0142\u00f3wnej bohaterki.
\nJest jeszcze co\u015b, co \u0142\u0105czy now\u0105 powie\u015b\u0107 z poprzednimi. Ta ksi\u0105\u017cka r\u00f3wnie\u017c czerpie z r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w powie\u015bci. Kto\u015b stwierdzi, \u017ce to powie\u015b\u0107 obyczajowa i to b\u0119dzie prawda. Kto\u015b inny powie, \u017ce psychologiczna \u2013 nie sk\u0142amie. Saga rodzinna? \u2013 zgoda. To s\u0105 w\u0142a\u015bciwe okre\u015blenia, a jednocze\u015bnie \u017cadne nie wyczerpuje tego, co jest w tej powie\u015bci.<\/p>\n

W pani powie\u015bciach cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 skomplikowane zwi\u0105zki uczuciowe. Czy tak jest r\u00f3wnie\u017c w \u201eTam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144\u201d?<\/strong><\/p>\n

To powie\u015b\u0107 nie tylko o skomplikowanych, ale i nietypowych zwi\u0105zkach! Cho\u0107 proste i typowe te\u017c tu s\u0105\u2026 Ale tych pierwszych jest wi\u0119cej i to s\u0105 zwi\u0105zki z pierwszego planu.
\nZwi\u0105zki niszcz\u0105ce, z przekraczaniem norm.
\nUwik\u0142ani \u2013 takie s\u0142owo przychodzi mi do g\u0142owy, gdy my\u015bl\u0119 o niekt\u00f3rych bohaterach tej powie\u015bci. Troch\u0119 tu g\u0119sto \u2013 tr\u00f3jk\u0105ty, czworok\u0105ty. Du\u017co jak na jedno niewielkie, nadmorskie miasteczko. W dodatku pokazuj\u0119 ich w wszystkich w momencie, gdy dochodzi do przetasowa\u0144 i gdy niekt\u00f3rzy usi\u0142uj\u0105 si\u0119 z takich trudnych, popl\u0105tanych relacji wypl\u0105ta\u0107. Sporo tu emocji, b\u00f3lu, szarpaniny.<\/p>\n

Dlaczego bohaterki trwaj\u0105 w tych toksycznych zwi\u0105zkach? – jedna z nich m\u00f3wi nawet \u201eWszystkie jeste\u015bmy samotne i przetr\u0105cone\u201d. Jakie ponosz\u0105 koszty?<\/strong><\/p>\n

Bo si\u0119 zakocha\u0142y. Bo uwierzy\u0142y w sk\u0142aman\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Bo s\u0105 przekonane, \u017ce za chwil\u0119 wszystko si\u0119 zmieni. Bo w takim zwi\u0105zku doznaj\u0105 tak silnych emocji, \u017ce zwyk\u0142y zwi\u0105zek ju\u017c by ich nie zadowoli\u0142. Bo maj\u0105 za ma\u0142o pewno\u015bci siebie i my\u015bl\u0105, \u017ce nie zas\u0142uguj\u0105 na nic innego. Bo \u0142\u0105czy je z toksycznym partnerem nami\u0119tno\u015b\u0107, z kt\u00f3rej nie potrafi\u0105 zrezygnowa\u0107, bo jest jak narkotyk, na\u0142\u00f3g, ow\u0142adni\u0119cie. Bo si\u0119 boj\u0105 samotno\u015bci. Bo maj\u0105 kiepskie rodzinne wzorce i nie potrafi\u0105 inaczej\u2026 Mog\u0142abym wypisa\u0107 jeszcze wiele innych przyczyn. Natomiast odpowied\u017a na pytanie o koszty jest prosta \u2013 ponosz\u0105 du\u017ce koszty. Zbyt du\u017ce, by warto by\u0142o w tych zwi\u0105zkach tkwi\u0107. I tylko problem jest w tym, jak si\u0119 z takiego zwi\u0105zku wypl\u0105ta\u0107! Bo toksyczne relacje wi\u0105\u017c\u0105 jak p\u0119ta.<\/p>\n

Matylda, g\u0142\u00f3wna bohaterka cyklu o Zawrociu, nie chcia\u0142a si\u0119 anga\u017cowa\u0107 g\u0142\u0119biej w zwi\u0105zki lub by\u0142a w nich bez mi\u0142o\u015bci. Inka, r\u00f3wnie\u017c \u017cyje w lu\u017anym zwi\u0105zku. Czy te bohaterki s\u0105 do siebie podobne?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Matyld\u0119 i Ink\u0119 \u0142\u0105czy moim zdaniem tylko to, \u017ce obie s\u0105 po przej\u015bciach i obie maj\u0105 do czynienia ze sztuk\u0105, cho\u0107 Matylda kocha teatr, a Inka malarstwo. Poza tym to zupe\u0142nie inne m\u0142ode kobiety, kt\u00f3re inaczej usi\u0142uj\u0105 sobie poradzi\u0107 z tym, co je kiedy\u015b spotka\u0142o. Matylda jest energiczn\u0105, pe\u0142n\u0105 pasji \u017cycia ekstrawertyczk\u0105, kt\u00f3ra po samob\u00f3jczej \u015bmierci m\u0119\u017ca, ci\u0105gle go kochaj\u0105c, wchodzi w wiele zwi\u0105zk\u00f3w z m\u0119\u017cczyznami podobnymi do niej \u2013 zbyt zranionymi, by stworzy\u0107 co\u015b sta\u0142ego. Tak jest na pocz\u0105tku cyklu, bo Matylda w kolejnych ksi\u0105\u017ckach si\u0119 zmienia, robi wewn\u0119trzne porz\u0105dki, stara si\u0119 po\u017cegna\u0107 z tym, co powinno odej\u015b\u0107, by zrobi\u0107 miejsce na nowe uczucia.
\nInka ma inn\u0105 metod\u0119 na \u017cycie po traumie – odcina si\u0119 od uczu\u0107, nie szuka jak Matylda nowych m\u0119\u017cczyzn, czasami uprawia seks z przyjacielem, \u017cycie jej schodzi na zapominaniu tego, co zdarzy\u0142o si\u0119 kiedy\u015b, oraz pilnowaniu, by TAMTO nie wymkn\u0119\u0142o si\u0119 spod kontroli. Matylda przygl\u0105da si\u0119 swoim i cudzym emocjom, rozumie je, opisuje, Inka stara si\u0119 \u017cy\u0107 w \u015bwiecie bez emocji. Dwie r\u00f3\u017cne strategie przetrwania m\u0142odych kobiet, kt\u00f3re kiedy\u015b dozna\u0142y za du\u017co strat, kt\u00f3rym los odebra\u0142 zbyt wiele. \u017bywio\u0142owa Matylda, ca\u0142y czas aktywna, poszukuj\u0105ca przyczyn i przyjemno\u015bci, chyba by nie zrozumia\u0142a Inki \u2013 \u015bciszonej, zamkni\u0119tej na siedem spust\u00f3w, kontempluj\u0105cej martwe natury. Inka na pocz\u0105tku powie\u015bci jest jak jeziorko \u015bci\u0119te lodem. Du\u017co musi si\u0119 sta\u0107, by ten l\u00f3d si\u0119 roztopi\u0142 i pokaza\u0142, jaka jest naprawd\u0119.
\nI dlatego \u017ce s\u0105 tak inne, Matylda sama mo\u017ce opowiada\u0107 historie o sobie i bliskich jej ludziach, a o Ince musz\u0105 opowiedzie\u0107 inni.<\/p>\n

Zosta\u0144my jeszcze przy zwi\u0105zkach. \u201eOn w Jantarni, ona w Grudzi\u0105dzu, \u0142\u0105czy\u0142 ich Play\u201d \u2013 tak jeden z bohater\u00f3w pani powie\u015bci, my\u015bli o swoim ma\u0142\u017ce\u0144stwie. Inny bohater m\u00f3wi o pokoleniu niezobowi\u0105zuj\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w. To typowe czy nietypowe dla wsp\u00f3\u0142czesnych m\u0142odych ludzi?<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce raczej typowe. Pierwszy cytat dotyczy nieudanego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re istnieje ju\u017c tylko na papierze i kt\u00f3re \u0142\u0105czy jedynie dziecko. Krajobraz po zdradzie. Ale przecie\u017c r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by zmieni\u0107 jedno s\u0142owo i by\u0142oby \u201eOn w Londynie, ona w Jantarni, \u0142\u0105czy ich Play\u201d. Podobne zdanie, ale opisuj\u0105ce zupe\u0142nie inne, r\u00f3wnie typowe teraz zwi\u0105zki na odleg\u0142o\u015b\u0107 z powod\u00f3w ekonomicznych. Takie czasy. M\u0142odzi ludzie s\u0105 w nieustannym ruchu, szukaj\u0105 swego miejsca na ziemi, cz\u0119sto w pojedynk\u0119, st\u0105d zwi\u0105zki na troch\u0119, dla zaspokojenia emocjonalnych i seksualnych potrzeb. Seks z przyjacielem. Seks z nieznajomym poznanym przed chwil\u0105 w barze. Ja jednak w swojej powie\u015bci pisz\u0119 o tym niejako mimochodem i zdawkowo. Wol\u0105 si\u0119 zajmowa\u0107 mniej typowymi relacjami mi\u0119dzyludzkimi.<\/p>\n

Sk\u0105d te obawy przed zaanga\u017cowaniem, kt\u00f3re maj\u0105 dzisiejsze 30-latki. Czy to cecha charakterystyczna tego pokolenia?<\/strong><\/p>\n

Nie wiem, czy to cecha charakterystyczna dla tego pokolenia, raczej bym m\u00f3wi\u0142a o narastaj\u0105cych tendencjach, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z r\u00f3\u017cnych przyczyn. Je\u015bli chodzi o kobiety, to jedn\u0105 z przyczyn l\u0119ku przed zaanga\u017cowaniem, jest to, \u017ce w tej chwili wyj\u015bcie za m\u0105\u017c niczego nie gwarantuje. Dzi\u015b m\u0105\u017c jest, jutro go mo\u017ce nie by\u0107. Tak samo jest z partnerami \u017cyciowymi \u2013 nic sta\u0142ego, bo m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 obecnie chyba mniej odpowiedzialni ni\u017c dawniej. Kiedy\u015b to by\u0142a podstawowa cecha m\u0119\u017cczyzny. Je\u015bli nie by\u0142 odpowiedzialny, to by\u0142 ch\u0142ystkiem, nie m\u0119\u017cczyzn\u0105. Kobieta czuje si\u0119 dzi\u015b bezpieczna, gdy ma zaw\u00f3d i sama zarabia. Najpierw zatem my\u015bli o wykszta\u0142ceniu i pracy, a dopiero w drugiej kolejno\u015bci o ma\u0142\u017ce\u0144stwie, dzieciach i domu. A po drodze staje si\u0119 bardziej wymagaj\u0105ca, mniej ciep\u0142a i uleg\u0142a ni\u017c dawne kobiety, a wi\u0119c inna od tych, z kt\u00f3rymi m\u0119\u017cczy\u017ani najch\u0119tniej u\u0142o\u017cyliby sobie \u017cycie. My\u015bl\u0119, \u017ce gdzie\u015b tu kryj\u0105 si\u0119 problemy z zaanga\u017cowaniem. I tak\u017ce w tym, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie maj\u0105 wi\u0119kszy problem z wierno\u015bci\u0105, po\u015bwi\u0119ceniem, troskliwo\u015bci\u0105 ni\u017c ci sprzed kilkudziesi\u0119ciu i wi\u0119cej lat. Dost\u0119pno\u015b\u0107 seksu te\u017c robi swoje.
\nDruga wa\u017cna przyczyna l\u0119ku przed zaanga\u017cowaniem to dysfunkcyjne rodziny, z nadopieku\u0144czymi mamu\u015bkami, nieobecnymi ojcami, z rodzicami, kt\u00f3rzy nie mieli czasu, ani pomys\u0142u na wychowanie dzieci. Za du\u017co negatywnych wzorc\u00f3w. Mam naprawd\u0119 z\u0142e zdanie o polskim \u017cyciu rodzinnym. Jak ludzie maj\u0105 tworzy\u0107 szcz\u0119\u015bliwe zwi\u0105zki, gdy nie wiedz\u0105 na czym to polega? Boj\u0105 si\u0119, \u017ce zbuduj\u0105 co\u015b r\u00f3wnie kiepskiego jak ich rodzice. Oczywi\u015bcie pr\u00f3buj\u0105 co\u015b skleci\u0107, ale nie wychodzi. Przynajmniej wi\u0119kszo\u015bci. W mojej powie\u015bci te\u017c s\u0105 tacy bohaterowie.<\/p>\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwa pokolenia rodzic\u00f3w r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w Inki, cz\u0119sto by\u0142y zwi\u0105zkami opartymi o inne warto\u015bci ni\u017c mi\u0142o\u015b\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani doskonale si\u0119 w takich zwi\u0105zkach znajdowali, a kobiety? A mo\u017ce jednak wszyscy p\u0142acili cen\u0119 za \u017cycie w takich zwi\u0105zkach?<\/strong><\/p>\n

Kiedy\u015b ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o instytucj\u0105 \u2013 wszyscy to akceptowali i rozumieli. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w z biegiem lat zaczyna\u0142y \u0142\u0105czy\u0107 te\u017c uczucia, ale niekoniecznie mi\u0142o\u015b\u0107 \u2013 przyja\u017a\u0144, przywi\u0105zanie, lubienie, szacunek, porozumienie dusz, czasami nami\u0119tno\u015b\u0107. Cho\u0107 bywa\u0142a to te\u017c niech\u0119\u0107 czy nienawi\u015b\u0107. Mimo to ma\u0142\u017ce\u0144stwa trwa\u0142y.
\nPokolenie rodzic\u00f3w Inki, czyli w\u0142a\u015bciwe moje pokolenie, wi\u0105za\u0142o si\u0119 z mi\u0142o\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 te\u017c z konieczno\u015bci, bo trzydzie\u015bci lat temu zaj\u015bcie w ci\u0105\u017c\u0119 zwykle oznacza\u0142o, \u017ce m\u0142odzi si\u0119 pobior\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce odsetek szcz\u0119\u015bliwych i nieszcz\u0119\u015bliwych ma\u0142\u017ce\u0144stw jest mniej wi\u0119cej podobny, tyle \u017ce teraz ma\u0142\u017ce\u0144stwa si\u0119 cz\u0119\u015bciej rozpadaj\u0105, poniewa\u017c ludzie nie s\u0105 ju\u017c sk\u0142onni m\u0119czy\u0107 si\u0119 we dwoje, gdy uczucie wygasa. Kiedy\u015b by\u0142a wi\u0119ksza presja religijna oraz spo\u0142eczna.
\nM\u0119\u017cczy\u017anie kiedy\u015b wolno by\u0142o wi\u0119cej, ale spoczywa\u0142a te\u017c na nim wi\u0119ksza odpowiedzialno\u015b\u0107 za los rodziny. I nie wydaje mi si\u0119, \u017ce kiedy\u015b kobiety mia\u0142y gorzej. Tylko inaczej, a niekt\u00f3re nawet du\u017co lepiej. Obecnie niemal wszystkie kobiety pracuj\u0105 na dwa etaty \u2013 w domu i w pracy. Cz\u0119sto wychowuj\u0105 dzieci bez pomocy dziadk\u00f3w, jak to si\u0119 dzia\u0142o dawniej. A jeszcze mo\u017cna by\u0142o skorzysta\u0107 z pomocy siostry, niezam\u0119\u017cnej ciotki, s\u0105siadki, kuzynki, starszych dzieci \u2013 nie m\u00f3wi\u0105c o tych kobietach, kt\u00f3re mog\u0142y sobie pozwoli\u0107 na nianie i gosposie domowe, nie pracuj\u0105c przy tym zawodowo. A dzi\u015b pomo\u017ce \u2013 co najwy\u017cej \u2013 pralka czy mikrofal\u00f3wka. Czasami zastanawiam si\u0119, sk\u0105d wsp\u00f3\u0142czesne m\u0142ode kobiety czerpi\u0105 si\u0142y. I podziwiam je za to, \u017ce chc\u0105 mie\u0107 dzieci i mimo tylu obci\u0105\u017ce\u0144 rodz\u0105 je i wychowuj\u0105. Si\u0142aczki! Tak je widz\u0119. A bywa, \u017ce maj\u0105 jeszcze jakie\u015b pasje, usi\u0142uj\u0105 mie\u0107 kawa\u0142ek w\u0142asnego \u017cycia \u2013 takie podziwiam jeszcze bardziej. I ca\u0142y czas nie s\u0105 pewne, czy nie zostan\u0105 z dzie\u0107mi same. Taka jest cena wolno\u015bci.<\/p>\n

Berta pozwala wr\u00f3ci\u0107 do domu m\u0119\u017cowi, kt\u00f3ry zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z inn\u0105 kobiet\u0105. W dodatku przyjmuje go razem z dzieckiem tej kobiety, kt\u00f3rym on zaopiekowa\u0142 si\u0119 po jej \u015bmierci. Dlaczego Berta godzi si\u0119 na takie rozwi\u0105zanie?<\/strong><\/p>\n

Jest taki fragment w powie\u015bci, gdy Berta my\u015bli o chwili, gdy Roman pojawia si\u0119 na progu kuchni z cudzym dzieckiem. Berta wie, \u017ce ci dwoje s\u0105 z\u0142\u0105czeni i ona mo\u017ce przyj\u0105\u0107 ich razem, b\u0105d\u017a razem odtr\u0105ci\u0107. Ma syna, kt\u00f3ry potrzebuje ojca. Ma dom, w kt\u00f3rym przyda\u0142aby si\u0119 m\u0119ska r\u0119ka. Potrzebuje m\u0119\u017ca. I jednocze\u015bnie jest zraniona do g\u0142\u0119bi. Upokorzona. Z tysi\u0105cem sprzecznych uczu\u0107 w \u015brodku. Musi to sobie wszystko przekalkulowa\u0107 w minut\u0119 \u2013 zyski i straty. Mo\u017ce godzi si\u0119 na powr\u00f3t m\u0119\u017ca, bo rywalki ju\u017c nie ma? Umar\u0142a. A mo\u017ce raczej dlatego, \u017ce zawsze chcia\u0142a mie\u0107 c\u00f3rk\u0119, a obok Romana stoi w\u0142a\u015bnie ma\u0142a dziewczynka? Ju\u017c niczyja. Mo\u017cna j\u0105 sobie wzi\u0105\u0107 razem z marnotrawnym m\u0119\u017cem. A Bercie zawsze najbardziej zale\u017ca\u0142o na posiadaniu dzieci. Wszystkich motywacji Berty nie znam. My\u015bl\u0119, \u017ce s\u0105 troch\u0119 nietypowe. Ona sama okre\u015bla emocje z tamtej chwili: k\u0142\u0119bowisko \u017cmij. Umia\u0142a jednak jako\u015b sobie z tym poradzi\u0107 i powiedzie\u0107: Wejd\u017acie. Mo\u017ce mia\u0142a w sobie wi\u0119cej mi\u0142o\u015bci do zagospodarowania, ni\u017c jej si\u0119 wydawa\u0142o?<\/p>\n

Jaki wed\u0142ug pani jest \u201edobry zwi\u0105zek\u201d?<\/strong>
\nNie ma jednej definicji, bo ludzie maj\u0105 r\u00f3\u017cne potrzeby i pragnienia. Kto\u015b szuka nami\u0119tno\u015bci. Zadowala go tylko wysoka temperatura uczu\u0107 i emocji. Kto\u015b inny chce stabilizacji, plan\u00f3w na przysz\u0142o\u015b\u0107, wi\u0119c szuka partnera zaradnego i zasobnego. Dla kogo\u015b innego dobry zwi\u0105zek to taki, gdzie s\u0105 te same pasje, zainteresowania i ten sam rytm \u017cycia. Kto\u015b szuka podr\u00f3\u017cnika. Kto\u015b inny ciep\u0142ego misia, by si\u0119 przytula\u0107 i s\u0142ucha\u0107 mi\u0142ych s\u0142\u00f3wek. Mog\u0142abym tak wymienia\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Uwielbiam zreszt\u0105 t\u0119 zmienno\u015b\u0107 \u017cycia i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. I tylko ma\u0142o ludzi potrafi naprawd\u0119 ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w swoje aktualne potrzeby i i\u015b\u0107 za nimi. Cho\u0107 czasami p\u0142aci si\u0119 za to du\u017c\u0105 cen\u0119. Zacytuj\u0119 jedn\u0105 z moich bohaterek, Trud\u0119 Trysk\u0119: \u201eAle \u017cycie w og\u00f3le takie jest, bolesne. Ci\u0105gle trzeba wybiera\u0107. Albo jest si\u0119 sob\u0105 i rani innych, albo t\u0142umi si\u0119 swoje potrzeby i t\u0119sknoty i rani si\u0119 siebie\u201d.<\/p>\n

Jak powsta\u0142 pomys\u0142 na t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Z czego czerpie pani inspiracje przy wyborze temat\u00f3w?<\/strong>
\nPierwsze strony tej powie\u015bci powsta\u0142y jeszcze w latach osiemdziesi\u0105tych. To nie by\u0142a jeszcze historia nadmorska, cho\u0107 by\u0142a ju\u017c Inka, Berta, Zbyszek i Weronika, a wi\u0119c najwa\u017cniejsze postacie tej opowie\u015bci. Ale co innego ich \u0142\u0105czy\u0142o i dzieli\u0142o ni\u017c w ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142am teraz. Pozosta\u0142 jedynie bardzo og\u00f3lny fabularny schemat i temperatura uczu\u0107. Tajemnice i nami\u0119tno\u015bci!
\nTo mia\u0142a by\u0107 ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra na zawsze zostanie w szufladzie. Nie my\u015bla\u0142am o tym pomy\u015ble od lat. Zastanawiam si\u0119 teraz, czemu nagle do mnie tak mocno wr\u00f3ci\u0142, \u017ce musia\u0142am napisa\u0107 t\u0119 powie\u015b\u0107 – i to niemal od nowa. Mo\u017ce przez \u015bmier\u0107 moich rodzic\u00f3w. Odeszli w kr\u00f3tkim czasie, jedno po drugim. Umieranie bliskich os\u00f3b zostawia d\u0142ugi cie\u0144. Potrzebowa\u0142am jasno\u015bci \u2013 wyruszy\u0142am na jej poszukiwanie razem z moj\u0105 bohaterk\u0105. Ona te\u017c potrzebowa\u0142a jasno\u015bci.
\nW pewnym momencie ksi\u0105\u017cka nazywa\u0142a si\u0119 \u201eGaleria. Cztery boczne sale\u201d. Bardzo by\u0142am przywi\u0105zana do tego tytu\u0142u, ale potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u201esal\u201d jest wi\u0119cej, pomys\u0142y rozrywa\u0142y pierwotn\u0105 koncepcj\u0119, a\u017c w ko\u0144cu powsta\u0142a inna powie\u015b\u0107. I tylko kury starej Weroniki tak samo dziobi\u0105 trawki jak dzioba\u0142y w tych pierwszych zapiskach sprzed lat.<\/p>\n

Kt\u00f3ra posta\u0107 sprawi\u0142a pani najwi\u0119cej problem\u00f3w przy pisaniu? I kt\u00f3ra najmniej?<\/strong><\/p>\n

Najwi\u0119cej problem\u00f3w sprawi\u0142a mi g\u0142\u00f3wna posta\u0107, czyli Inka. Zw\u0142aszcza na pocz\u0105tku powie\u015bci. Inka jest tam jak zmro\u017cony krzak r\u00f3\u017cy, kt\u00f3ry nie wiadomo, czy obumar\u0142 zupe\u0142nie, czy jeszcze pu\u015bci jakie\u015b p\u0105ki i rozkwitnie. Zmro\u017cenie. To by\u0142o spore wyzwanie pisarskie, by opisa\u0107 taki stan i by nie zanudzi\u0107 czytelnik\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie mia\u0142am inne postacie do pomocy.
\nGdy ju\u017c upora\u0142am si\u0119 z rozmra\u017caniem Inki, pojawi\u0142a si\u0119 inna wa\u017cna posta\u0107, Zbyszek \u2013 r\u00f3wnie skomplikowany bohater. W dodatku nie za wiele mia\u0142am miejsca w powie\u015bci, by si\u0119 nad nim pochyli\u0107. Z tego powodu ka\u017cdy po\u015bwi\u0119cony mu fragment musia\u0142am wykorzysta\u0107 maksymalnie. To zreszt\u0105 dotyczy\u0142o i innych postaci \u2013 jest ich sporo, wi\u0119c musia\u0142y by\u0107 wyraziste.
\nDoskonale mi si\u0119 za\u015b pisa\u0142o o Tomku, jego toksycznej, nadopieku\u0144czej mamu\u015bce, o jego kumplach, nietypowym ojcostwie i rozmowach ze zmar\u0142ym ojcem, kt\u00f3ry by\u0142 niez\u0142ym dziwakiem. W og\u00f3le m\u0142odzi bohaterowie w tej ksi\u0105\u017cce to barwne grono, kt\u00f3re nie wiadomo jak i kiedy wcisn\u0119\u0142o si\u0119 do tej powie\u015bci i ju\u017c w niej zosta\u0142o, z po\u017cytkiem dla klimatu, bo to najl\u017cejsze i najzabawniejsze fragmenty powie\u015bci.<\/p>\n

Jedn\u0105 z ciekawszych kobiecych postaci ksi\u0105\u017cki, jest stara Weronika, zielarka, kt\u00f3ra w\u0142\u00f3czy si\u0119 po okolicach Jantarni i rysuje na piasku listy do pana Boga. Jest tak\u0105 \u0142\u0105czniczk\u0105 pomi\u0119dzy nasz\u0105 zwyk\u0142\u0105 codzienno\u015bci\u0105 i tym co nienazwane, ale r\u00f3wnie wa\u017cne. Co tak naprawd\u0119 widzi Weronika i sk\u0105d taka t\u0119sknota za czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c nasz wymiar?<\/strong><\/p>\n

Tak do ko\u0144ca nie wiem, co widzi Weronika, ale to nie tylko zielarka, lecz tak\u017ce kto\u015b, kto jest bardzo silnie po\u0142\u0105czony z natur\u0105 i jednocze\u015bnie z jakimi\u015b si\u0142ami czy \u015bwiatami, kt\u00f3re s\u0105 tu\u017c obok i ponad. Morze wyrzuca dla Weroniki na brzeg bursztyny, monety i inne dary, chmury rozst\u0119puj\u0105 si\u0119, gdy o to prosi, jej rysunkowe pro\u015bby do Pana Boga te\u017c s\u0105 wys\u0142uchiwane, a przedmioty i zio\u0142a, kt\u00f3re rozdaje, maj\u0105 moc. Nie jest wied\u017am\u0105, raczej kim\u015b w rodzaju \u0142\u0105cznika mi\u0119dzy \u015bwiatami i mocami, cho\u0107 mo\u017ce nie do ko\u0144ca zdaje sobie z tego spraw\u0119. Jest te\u017c przedstawicielk\u0105 istot ni\u017cszych, kt\u00f3re mieszkaj\u0105 na p\u00f3\u0142wyspie. Pomaga zwierz\u0119tom. Chroni ro\u015bliny. Troch\u0119 mi przypomina dawne boginie zwi\u0105zane z przyrod\u0105. Ma te\u017c co\u015b z anio\u0142a. Dzi\u0119ki Weronice ta powie\u015b\u0107 ma jeszcze jedn\u0105 warstw\u0119 \u2013 metafizyczn\u0105.<\/p>\n

Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce r\u00f3wnie wa\u017cnym tematem tej nowej ksi\u0105\u017cki jest kobieca si\u0142a, kt\u00f3ra pozwala na wyzwolenie si\u0119 z pod wp\u0142ywu m\u0119\u017cczyzn?<\/strong><\/p>\n

Kobiety w \u201eTam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144\u201d nie s\u0105 tak mocne psychicznie, waleczne i wyzwolone, jak te kt\u00f3re opisywa\u0142am w poprzednich ksi\u0105\u017ckach, na przyk\u0142ad w \u201eTego lata, w Zawrociu\u201d. Te z cyklu o Zawrociu kszta\u0142tuj\u0105 swoje \u017cycie. W nowej powie\u015bci jest raczej galeria kobiet, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci przystosowuj\u0105 si\u0119 do \u017cycia, jakie jest im dane \u2013 ka\u017cda na sw\u00f3j spos\u00f3b. Ta umiej\u0119tno\u015b\u0107 znalezienia swego sposobu na \u017cycie w ma\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci i przy niewielu mo\u017cliwo\u015bciach, to oczywi\u015bcie te\u017c si\u0142a kobiet. Jednak to nie jest tak efektowne jak w Zawrociu. To po prostu inny kawa\u0142ek \u015bwiata, wi\u0119c i inne kobiety, cho\u0107 bardzo je wszystkie lubi\u0119 i tworzy\u0142am je z mi\u0142o\u015bci\u0105. Uwielbiam kobiety, kt\u00f3re wymykaj\u0105 si\u0119 schematom, zw\u0142aszcza je\u015bli robi\u0105 to bez ostentacji, po cichu, ale uparcie. Bycie sob\u0105, to najtrudniejsza dla kobiet sztuka. Moje bohaterki \u2013 przynajmniej niekt\u00f3re z nich \u2013 opanowa\u0142y j\u0105 do perfekcji.<\/p>\n

\u201eTam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144\u201d to bardzo filmowa powie\u015b\u0107 \u2013 mamy tu du\u017co migawek, zoomy na bohater\u00f3w, naszkicowane ostrymi kreskami uczucia. Dlaczego wybra\u0142a pani taki styl budowy tej powie\u015bci?<\/strong><\/p>\n

Czy ja wybieram spos\u00f3b opowiadania danej historii? Rzadko, a mo\u017ce nigdy. Sam si\u0119 wybiera. Przychodzi razem z postaciami i pierwszym pomys\u0142em. S\u0142ysz\u0119 fraz\u0119, zapisuj\u0119 pierwszy fragment i ju\u017c jest wiadomo: ta opowie\u015b\u0107 b\u0119dzie taka. Napisz\u0119 j\u0105 albo i nie, ale je\u015bli napisz\u0119, to takim j\u0119zykiem, w tym w\u0142a\u015bnie stylu, tak skonstruowan\u0105.
\nMam du\u017co takich zacz\u0119tych tekst\u00f3w w swoich komputerowych szufladach. Fragmenty \u201eTam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144\u201d le\u017ca\u0142y w jednej z nich, g\u0142\u0119boko schowane. Si\u0119gn\u0119\u0142am po nie par\u0119 miesi\u0119cy temu z wielu powod\u00f3w. Jednym z nich by\u0142a w\u0142a\u015bnie ta filmowa i bardzo \u015bciszona narracja, tak inna od tej z cyklu o Zawrociu. Potrzebowa\u0142am zmiany. Tym bardziej, \u017ce lubi\u0119 bawi\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnymi stylami. Wida\u0107 to zw\u0142aszcza w tomie opowiada\u0144 \u201eKapelusz z zielonymi jaszczurkami\u201d i powie\u015bci \u201eJulita i hu\u015btawki\u201d. Lubi\u0119 te\u017c wciela\u0107 si\u0119 w postacie, wchodzi\u0107 w ich \u015bwiat wewn\u0119trzny, patrze\u0107 ich oczami. I ta ostatnia powie\u015b\u0107 pozwoli\u0142a mi na takie zabawy. Dlatego te\u017c sprawi\u0142a mi wiele przyjemno\u015bci przy pisaniu.
\nW\u0119drowanie po mokradle z Weronik\u0105, brni\u0119cie przez pla\u017c\u0119 z Ink\u0105, przechadzanie si\u0119 z Tamar\u0105 po jej kawiarni i patrzenie, jak kusi m\u0119\u017cczyzn, patrzenie przez okno razem z Ank\u0105 na pogod\u0119 na p\u00f3\u0142wyspie i nerwowe czekanie na esemesa Zbyszka, pods\u0142uchiwanie wszystkich \u015bmiesznych potyczek Tomka z jego nadopieku\u0144cz\u0105 mamu\u015bk\u0105, ogl\u0105danie z nim i Kub\u0105 jak Ka\u015bka maluje sobie paznokcie u n\u00f3g, wdrapywanie si\u0119 za \u201ewczorajszym\u201d Gum\u0105 na sam\u0105 g\u00f3r\u0119 latarni morskiej i patrzenie stamt\u0105d na rysunki Weroniki. Scenki.<\/p>\n

Przywi\u0105zuje pani du\u017c\u0105 wag\u0119 do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i detali przy opisie przedmiot\u00f3w, kt\u00f3rymi otaczaj\u0105 si\u0119 bohaterowie. Mam wra\u017cenie, \u017ce haftowane obrusy ciotki Berty i jej krochmalone firanki, pozwalaj\u0105 Ince nie tylko na \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z przesz\u0142o\u015bci\u0105, ale tak\u017ce na zbudowanie lepszej przysz\u0142o\u015bci. Czy przedmioty naprawd\u0119 maj\u0105 tak\u0105 du\u017c\u0105 moc sprawcz\u0105?<\/strong><\/p>\n

W \u017cyciu Inki przedmioty uzyskuj\u0105 tak du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107, bo wydaj\u0105 si\u0119 jej trwalsze ni\u017c ludzie. Inka odci\u0119\u0142a si\u0119 od uczu\u0107 i ludzi, wi\u0119c przedmioty s\u0142u\u017c\u0105 jej te\u017c do wype\u0142niania pustki. Skupia si\u0119 na nich, bo na czym\u015b musi, by nie zwariowa\u0107. Tak przynajmniej jest na pocz\u0105tku powie\u015bci \u2013 w strefie cienia. Dzi\u0119ki przedmiotom mo\u017ce sobie tak\u017ce przypomnie\u0107 o tych, kt\u00f3rych utraci\u0142a \u2013 a tych strat w \u017cyciu Inki by\u0142o du\u017co. Fotografie, obrazy, meble, rzeczy z p\u00f3\u0142ek, to wszystko s\u0105 \u015blady po minionym. I Inka w ko\u0144cu postanawia to dostrzec, wi\u0119c tak\u017ce i ludzi, kt\u00f3rzy kiedy\u015b tych przedmiot\u00f3w dotykali.
\nInna sprawa, \u017ce ja lubi\u0119 \u0142adne przedmioty i miejsca. I lubi\u0119 je ofiarowa\u0107 swoim bohaterom \u2013 jak cho\u0107by bursztyny, kt\u00f3re rozdaje stara Weronika. I lubi\u0119 mitologizowa\u0107 przedmioty. Kobiety tak maj\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce tak maj\u0105 tak\u017ce poeci. I samotnicy\u2026<\/p>\n

Kto powinien si\u0119gn\u0105\u0107 po pani powie\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n

Na pewno ci, kt\u00f3rzy lubi\u0105 dobrze opowiedziane historie. Bo to jest przede wszystkim pewna historia, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119, gdy moja bohaterka dostaje telegram: \u201ePrzyjed\u017a. Berta\u201d. Dwa s\u0142owa, kt\u00f3re s\u0105 jak haki, kt\u00f3re zatrzymuj\u0105 Ink\u0119 na drodze ku NIEPAMI\u0118CI. Kiedy\u015b postanowi\u0142a zapomnie\u0107 \u2013 a ma co zapomina\u0107 – nawet jej si\u0119 to do pewnego stopnia uda\u0142o, poupycha\u0142a wspomnienia w odleg\u0142ych zakamarkach pami\u0119ci, odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 od przesz\u0142o\u015bci i otoczy\u0142a pi\u0119knymi obrazami, na kt\u00f3rych nie ma emocji, a tylko kszta\u0142ty i barwy. Teraz musi wr\u00f3ci\u0107 do miasteczka, w kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142a kilka lat \u017cycia i zmierzy\u0107 si\u0119 z tym wszystkim, od czego ucieka\u0142a. Akcja mojej powie\u015bci trwa zaledwie pi\u0119\u0107 dni \u2013 ale tak naprawd\u0119 poznajemy kilkadziesi\u0105t lat z \u017cycia bohater\u00f3w, cho\u0107 najwa\u017cniejsze s\u0105 sprawy tu i teraz.
\nNa pewno powinny si\u0119gn\u0105\u0107 po t\u0119 powie\u015b\u0107 czytelniczki, kt\u00f3re polubi\u0142y moje ksi\u0105\u017cki z cyklu o Zawrociu. My\u015bl\u0119, \u017ce dobrze poczuj\u0105 si\u0119 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry stworzy\u0142am w \u201eTam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144\u201d, cho\u0107 to opowie\u015b\u0107 o zupe\u0142nie innych ludziach, pisana w innej, trzecioosobowej narracji.
\nPoleca\u0142abym j\u0105 te\u017c tym wszystkim, kt\u00f3rzy lubi\u0105 troch\u0119 bardziej skomplikowane historie \u2013 takie z dreszczykiem tajemnicy, fabu\u0142\u0105, kt\u00f3ra wci\u0105ga, z intryguj\u0105cymi g\u0142\u00f3wnymi bohaterami, a tak\u017ce galeri\u0105 dziwak\u00f3w i zabawnych postaci z t\u0142a. I do tego piasek i morze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Tam, gdzie nie si\u0119ga ju\u017c cie\u0144”- Hanna Kowalewska\u00a0 Autor: Micha\u0142 Antosiewicz Tej ksi\u0105\u017cki nie mo\u017cna czyta\u0107 oboj\u0119tnie! Znakomite dialogi, \u015bwietnie zbudowane postaci, zaskakuj\u0105ca fabu\u0142a i wielkie emocje. Mocne studium skomplikowanych relacji uczuciowych. Hanna Kowalewska, kt\u00f3rej d\u0142ugo oczekiwana powie\u015b\u0107 uka\u017ce si\u0119 ju\u017c 23 kwietnia nak\u0142adem Wydawnictwa Literackiego opowiada o rodzinnych tajemnicach, nietypowych zwi\u0105zkach, zmro\u017conym sercu i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":110,"menu_order":4,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-648","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=648"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":650,"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/648\/revisions\/650"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/110"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/hannakowalewska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}